Hoor ik daar geen paardenvoetjes

Zwarte Piet, wiedewiedewiet / Een boom vol kaarsjes"Er was eens een jongetje dat zo zoet was, zo zoet als een fondantje, een marsepeinen aardappeltje, een koekje van honing en sukade, een roze schuimpje, een slagroomtaartje, een ijsje, een toffee, een spekkie, een lolly. Dat jongetje was zo zoet als een suikerhart." Zo begint het merkwaardige sinterklaasverhaal van Imme Dros in het gelegenheidsboek Zwarte Piet, Wiedewiedewiet. Het gaat over een ideaal jongetje, want "hij was ook sportief en grappig en gezellig en hij kon geweldig voetballen. En hij was nooit te beroerd om iemand te helpen." Zo elk jaar rond Sinterklaas heeft ons jongetje medelijden met die Oude Sint, die maar in de kou staat te kloppen en te kloppen en zachtjes te tikken tegen het raam. Hij neemt een besluit: als hij bij Sinterklaas in Spanje gaat wonen, kan die oude goedheiligman rustig naar bed in een goed hotel en zorgt hij wel mee met de pieten voor de pakjes. Omdat niemand zijn idee ziet zitten bedenkt hij een plan. Alleen als je stout bent en in de zak moet, kom je natuurlijk zonder vliegtuigticket in Spanje! Het zoete jongetje doet heel erg zijn best: hij zegt lelijke woorden, gooit een ruit in, verscheurt zijn schriften, maar niemand wil zien hoe stout hij wel is. Tot Sinterklaas op bezoek komt in de klas...
   Na alle clichéverhalen over Sint en Piet is dit verhaal als een marsepeinen aardappeltje zo lekker. Er staan overigens nog meer leuke verhalen en versjes van bekende Nederlandse jeugdschrijvers in dit verzamelboek, dat nog de hele maand december meegaat. Het is namelijk een omkeerboek: als je het omdraait komt de kerstman op zijn rendier aangevlogen, met achter hem aan ook weer 62 pagina's vol prenten, versjes en verhalen. In beide delen van het boek vind je ook leuke knutseltips en recepten om beide feesten op te vrolijken.
   In Sinterklaas, luie baas! rekent Brigitte Minne af met het hele knechtgedoe rond Zwarte Piet. Ze 'ontheiligt' Sinterklaas en schildert hem af als gewoon een verwende oude man die al het werk afwentelt op zijn trouwe knecht, en zelf lekker lui aan het strand gaat liggen. Piet, die schoensmeer op zijn gezicht smeert omdat hij nu eenmaal zwart moet zijn, slooft zich uit in het maken van rijstpap, het opruimen van het kasteel en het produceren van speelgoed. Op een dag wordt het hem te veel. Hij schrijft een briefje en vertrekt. Sint is heel erg boos als hij thuiskomt en zweert dat hij het wel zonder Piet zal klaren. Terwijl hij de pap laat aanbranden en misbaksels van speelgoed maakt, duikt Piet in zee en zoekt schelpen. Dan krijgen ze allebei wroeging. Zullen ze dan maar alles samen doen?
   Dit is misschien een politiek correct boek (het had zelfs met een stapje verder nog een vrouwelijke Piet kunnen zijn), maar daardoor is het opgeheven vingertje nooit veraf. De prenten van Anne Westerduin zijn wel geestig. Wit, de schimmel van Sinterklaas, is een houten hobbelpaard, wat het kinderlijke in de oude man vergroot. In sommige prenten lijkt de Sint, dik en kaal en met kort baardje, echter verdacht veel op zijn vriend de kerstman.

Uit : Het schaampaardWat zal Sinterklaas zoal door de schoorsteen laten glijden? Aangezien hij niet alleen  een kindervriend is maar ook een nauwe band heeft met het paard, zal het eerste kinderboek van Kees van Kooten niet aan zijn aandacht ontsnappen. Het schaampaard gaat niet over een 'trippel trappel op het dak'-paard, maar over een heel gewone oude merrie die na vele jaren dienst een plekje krijgt in de wei van haar baas, mijnheer De Boer. Ze zou een onbezorgd bestaan kunnen leiden, ware het niet dat ze zich schaamt omdat ze midden op de wei, in het zicht van iedereen, moet staan 'ploffen': "Wat zou jij voelen wanneer / kinderen elkaar voorspellen / hoeveel jij gaat kakkerellen? / En geen tien maar honderd keer? / Dan lukt de boodschap toch niet meer?" Na 800 verzen wordt haar droom, een eigen wc, vervuld, dankzij de hulp van een bijdehante kauw en een lief klein meisje. Van Kooten is aan het project begonnen op verzoek van kunstenaar Willem van Malsen, die een reeks van merkwaardige prenten maakte voor Het schaampaard.
   Hij hanteert hierbij een heel bijzondere techniek: de déchirure, in dit geval het snijden en scheuren van twintig op elkaar liggende vellen gekleurd papier. Door minutieus vormen te snijden uit de verschillende kleurlagen, komt Van Malsen tot een afbeelding die diepgang heeft. Het is in feite het omgekeerde procédé van een collage, waarbij je reliëf krijgt. Bij zoveel vakmanschap van de kunstenaar moest een lang gedicht op rijm komen. Ik heb de oefening gedaan om het de bekende stem van Kees van Kooten in gedachten zelf te horen voorlezen, en dat vergroot de aardigheid.
   Toch denk ik dat het voor kinderen (6+) een moeilijk boek is, en niet alleen vanwege de lengte. De taal van Van Kooten is zoals bekend origineel maar ook een beetje hoogdravend. Met wat extra uitleg en een gedoseerd gebruik is dat echter wel op te vangen, en kinderen die taalgevoelig zijn zullen zich zeker verkneukelen in de woordspelingen. Ook het onderwerp spreekt kleine kinderen aan, want rond zes, zeven jaar zijn velen onder hen bijzonder drol-minded. Het schaampaard is vooral geschikt als voorleesboek en vraagt wel wat talent van ma of pa. En een Engelse tongval, vooral in de hilarische stukken waar de Engelssprekende kauw opduikt: "Heus: er hangt geen dirty reuk aan, / maar die ballen from your billen / kan ik zonder hulp niet tillen. / Dear, daar sjouw ik mij een breuk aan!"
   Hoe zou het eigenlijk zitten met de ballen from the billen van het paard van Sinterklaas? Gaan die straks mee door de schouw of in de zak van Pieterbaas?
 

Kathy Lindekens

Brigitte Minne
(Illustraties Anne Westerduin)
Zwarte Piet, Wiedewiedewiet/
Een boom vol kaarsjes
Van Holkema & Warendorf, Houten 126 p., 595 fr.
Sinterklaas, luie baas!
De Eenhoorn, Wielsbeke, 32 p., 495 fr.

Kees van Kooten
(Illustraties Willem van Malsen)
Het schaampaard
Standaard, Antwerpen, 38 p., 595 fr.




TerugCopyright ©  De  Morgen                     1 december 1999.