Als 't maar weg is van hier

Een nieuw boek van Daan Remmerts de Vries kwam onlangs uit. Wat een feest, want zijn vorige kinderboek (De ontdekkingsreiziger) was me heel erg bevallen. Door de tekeningen - een beetje kinderlijk maar wel charmant- maar vooral door de bijzonder originele interpretatie van verbeelding. Bij Remmerts de Vries is fantasie geen relatief begrip, voor een kind maakt het de werkelijkheid uit van het leven. Het nieuwe boek heet Willis, het doet er niet toe hoe, en het wordt ingeleid met een gedichtje:

Vliegen wil ik, vliegen!
Het doet er niet toe hoe.
't Mag als engel of als adelaar,
ook best als vliegenier,
en het geeft niet waar naartoe,
als 't maar weg is, van hier.

Willis voelt de dood van zijn ongeboren broertje als een onweer boven zijn hoofd hangen. Hij verwijt het hem zelfs. Want als Thomas gewoon geboren was, zouden zijn ouders nu niet zo zitten treuren. Thomas is er niet, en toch krijgt hij meer aandacht, en daar is Willis verbolgen over. Hij bedenkt een plan om de status van zijn ongeboren broertje te bereiken en komt tot de conclusie dat hij zal moeten leren vliegen. Die aloude droom van de mens krijgt hier een nieuw perspectief: Willis ontmoet een engel en wil hem achterna, met zelfgemaakte vleugels.
Illustratie uit: Willis, doet er niet toe hoe

Illustratie uit: Willis, doet er niet toe hoe

   Willis is net als Daan Remmerts de Vries' vorige boek een ode aan de grenzeloze fantasie van kinderen. Of hoe een kind dat op zichzelf is aangewezen (wegens te weinig aandacht van ouderen) in z'n eentje een heel aparte zin zoekt in het leven. Dat kan slecht uitvallen, zoals in het geval van Willis. Willis' gedachtengangen zijn fout maar geloofwaardig en dat maakt het boek extra gevoelig. Hier en daar wordt het verhaal wat lang uitgesponnen, maar dat weegt niet op tegen de vertellersgave van Remmerts de Vries. Hij schetst erg levendig de omgang tussen enkele kinderen maar ontroerde mij vooral door een detail: de liefde die Willis voelt voor zijn vriendinnetje Sammy. Heel terloops gaat het verhaal daarover, maar wie weet wijdt de schrijver er nog wel eens een heel boek aan.
   "Soms heeft hij zin om haar aan te raken. Dan doet hij dat ook; dan legt hij zijn hand even op haar arm of hij leunt even tegen haar aan. Hij weet niet zeker of Sammy het prettig vindt, ja, hij weet zelfs niet of ze het merkt. En daarom gaat hij er maar mee door.
   Nu ligt zijn hand op haar rug en ze blijven doorpraten, alsof alles doodgewoon is, alsof er niet die gloeiende warmte is, die Willis door zijn arm naar boven voelt trekken, naar zijn hoofd, tot in zijn oren."

Wim Köhler schreef meer dan twee jaar de rubriek De medicijnman voor de kinderpagina van NRC Handelsblad. Die stukjes zijn nu samengebracht in een boek. Ze gaan vooral over ziekten zoals de dollekoeienziekte, astma, kanker. Köhler legt haarfijn uit wat bacteriën zijn, hoe bloed is samengesteld, hoe je besmet kunt worden. Het boek is opgedeeld in hoofdstukken, waarvan eentje over je lijf: wat doen je darmen, hoe komt het dat je koorts krijgt?
   Köhler is niet alleen volledig, hij is ook erg gevat. Bijvoorbeeld als hij het heeft over oud worden: "Het belangrijkste wat je moet doen om echt oud te worden is: niet doodgaan. En daar kun je niet jong genoeg mee beginnen."
   Hij is niet bang om vaktermen te hanteren, na ze eerst nauwkeurig uit te leggen. Hij bezondigt zich niet aan kindernaampjes voor moeilijke dingen, integendeel. Medische termen worden gehanteerd, Köhler schrijft voor een intelligent publiek, meer nog, hij waardeert zijn lezers. Vooroordelen worden van tafel geveegd: luizen wonen niet alleen in ingewassen haren en acné krijg je ook niet door je te weinig te wassen. Kinderen worden niet gespaard van de duisterste ziekten. Taaislijmziekte bijvoorbeeld, een ongeneeslijke ziekte die je niet ouder dan veertig laat worden. Köhler is niet belerend. Hij spreekt er niet over dat je gezond moet leven. Hij heeft het vooral over kleine en grote problemen van je lijf. Dat gaat van kramt in je kuit over wagenziekte tot aids. Beestjes die kwaad kunnen, worden in een apart hoofdstukje besproken: kwallen op het strand, wormen in hondenpoep, bloedzuigende muggen.
   De medicijnman is bedoeld voor een jong lezerspubliek, maar is leerrijk en plezierig voor iedereen. Het is een handleiding, als het bijvoorbeeld op het verhelpen van puistjes aankomt, maar is even goed een vlot leesbaar wetenschappelijk boek voor alle leeftijden. Ingedeeld in korte stukjes, dus ideaal om kriskras te lezen, als het moet van achteren naar voren, zelfs.

Belle Kuijken

Daan Remmerts de Vries, Willis, het doet er niet toe hoe, Leopold.
Wim Köhler, De medicijnman. Wat je wilt weten over je lijf, Leopold.