Over kalfjes en andere liefde

KukelKukel is de bijnaam van Josofus, een jongen met zeven zingende zussen. Hij droomt ervan naast hen op het podium te kunnen staan, maar omdat hij klinkt "als een kalfje dat met zijn achterpoten klem zit", belandt hij in het opvanghuis. Dat staat hem natuurlijk allerminst aan, en Kukel zal dan ook alles doen om daar buiten te blijven.
   Zo begint het nieuwste verhaal van Joke van Leeuwen. Zij behoort tot de soort schrijvers naar wier werk telkens opnieuw halsreikend wordt uitgekeken. Gek genoeg had ik bij de eerste pagina's van Kukel een verzadigd gevoel. Ik had het allemaal al weleens gelezen, dacht ik. En dat niet alleen, ik heb Joke van Leeuwen ook al meer dan eens op het podium bezig gezien. Bij het lezen hoorde ik de schrijfster dan ook praten. Ik had het daarbij moeilijk met haar Hollandse accent, haar tics, vertrouwde gebaren en trekjes. Plots had ik mijn buik vol van Joke van Leeuwen, de schrijfster die ik steeds op handen had gedragen.
   Aan het eind van Kukel wist ik weer waarom ik dat deed. ze overtreft zichzelf telkens weer, ook ditmaal. Natuurlijk heeft ze haar eigen, vertrouwde stijl, die je herkent uit duizenden. Maar als dat zou gaan vervelen, maakt ze het snel goed door haar nimmer aflatende gevoel voor fijne humor.
   Dit keer is het miezerige maar dappere ventje Kukel haar medium. Met kwinkslagen, moed en naïviteit hakt hij zich een weg door heersende vooroordelen en belandt hij bij de moederfiguur van zijn dromen: de koningin. Over die koningin wil ik het volgend stukje kwijt: "Het land waar Kukel woonde was smal en had een dunne koningin. Die was nog over van vroeger. Ze had niet veel meer te doen. Eigenlijk moest ze alleen nog maar opluisteren met haar aanwezigheid. Als er in het land iets ernstig werd herdacht of iets vrolijks werd gevierd moest zij komen. Dan verliet ze haar paleis boven op de berg en kwam ze naar beneden. Iets opluisteren met aanwezigheid is vermoeiender dan zomaar ergens aanwezig zijn."
   Met dit ongelukkige overschot uit een ver en glorieus verleden weet Joke van Leeuwen wel raad. Ze brengt haar in contact met een kleine spring-in-'t-veld en voor je het weet, zit je weer hardop te lachen. Van Leeuwen heeft de gave de dingen mooi te zeggen, net iets anders dan gewoon, een beetje doordachter en toch zo vlot. Kukel is romantisch en hartverscheurend, met een mooi happy end. Aanbevolen dus.

Omslagillustratie KhalidMet Khalid schreef Karlijn Stoffels een ander prijzenswaardig boek voor lezers van twaalf en ouder. De verteller heet Evelien, pas verhuisd naar een wat kleurloze stadswijk. Ze zit de hele dag alleen thuis, ergens in een flat in een hoog appartementsgebouw. Daar heeft ze alle tijd om Khalid en zijn kleine zusje Hind in het oog te houden. Al snel maakt ze uit dat Khalid een jongen is die precies goed is. "Die jongen is een wereldwonder. Geen duizendpoot, maar een miljoenpoot, eentje met alleen rechterhanden." Evelien en Khalid verklaren elkaar hun liefde, maar niet met woorden. Khalid graaft een ondergrondse hut voor haar, zodat ze alleen kan zijn en ongezien.
   Alle ingrediënten voor een tienerromance zijn aanwezig, tot Jackie ten tonele verschijnt. Evelien schrikt meteen al terug van dit levenloze kind met "groene wangen". Algauw blijkt dat Jackie geslagen wordt door haar vader. Evelien wil haar helpen, maar wordt daarbij niet gedreven door medelijden of zo; ze handelt uit liefde voor Khalid. Ook zij kan die liefde niet met zoveel woorden uiten, dus moet het maar via heldhaftige daden. Het boek krijgt vanaf dan een vreemde draai: de jongeren beleven een waar avontuur, waar een geheime schuilplaats, een anonieme brief en een klopjacht met politiehonden aan te pas komen.
   Mooi is dat Karlijn Stoffels heel oprecht de complexe karakters en de diepere drijfveren van de tieners kan schetsen. Khalid is te mooi om waar te zijn, maar zowel Evelien al Jackie hebben het karakter van een oerwoud: onbetrouwbaar en om in te verdwalen. Stoffels debuteerde pas enkele jaren geleden als schrijfster van jeugdboeken, maar deed dat meteen goed. Ze weet overtuigend maar vooral niet onnozel over te komen. Dat risico loopt ze anders wel een boek als Khalid, waarin ze onderwerpen aanpakt die omzichtig dienen te worden benaderd: kalverliefde, eenzaamheid, mishandeling... Ze brengt dat alles samen in één verhaal, maar niet uitleggerig, niet moraliserend. Een happy end ontbreekt helemaal. Khalid is geen triest boek, daar is de stijl te luchtig voor, maar in alle nuchterheid laat het aan het eind toch alle zekerheden (bijna als vanzelfsprekend) wegvallen.

Belle Kuijken
Joke van Leeuwen, Kukel, Querido. 
Karlijn Stoffels, Khalid, Querido.



Terug
Copyright © De Morgen                      18 februari 1999.