Boekbespreking, 3de leefgroep

Versjes voor beginnende lezers-serie:

Ik ben ik / Ik wil zo graag een spook / Er loopt een liedje door de lucht / Een mondje vol / Mijn jas heeft heel veel knopen / De koning gaat in bad.

(Zwijsen, 270 fr. per deeltje), 6j.+ gaande van AVI 1 tot AVI 6

Rijmen en ritme zijn twee haast natuurlijke zaken in de taalontwikkeling van een kind. Het is dan ook bijna niet te geloven dat er nooit eerder aan gedacht is om speciaal voor beginnende lezers versjes te maken. Misschien heeft het te maken met de enorme beperking die schrijven voor deze groep inhoudt. Poëzie is immers net dat vrije spel met taal, klank en ritme. Als je om leestechnische redenen sterk beknot wordt, is het de vraag of er nog wel iets overblijft waar je iets mee kan aanvangen. Dat het voor de gewone verhalen lukt, hebben veel auteurs reeds bewezen, dus, waarom zou het met poëzie niet lukken?
Als we deze 6 boekjes doornemen, zien we dat het inderdaad een moeilijke opdracht is. Het resultaat en het niveau is sterk wisselend in de aparte deeltjes, zowel op literair als op beeldend vlak, Joke van Leeuwen (deel 1), Eric van Os (deel 3) en Riet Wille (deel 4) bieden hele leuke taalspelletjes en -grapjes en ook de illustraties in deze 3 boekjes zijn speels en origineel. De andere deeltjes zijn gewoner.
Een verzorgde, mooie reeks, maar dat zijn we van uitgeverij Zwijsen wel gewoon.

Teunis

Toon Tellegen en Jan Jutte (Querido, 459 fr.) vanaf 7 jaar

Toon Tellegen moet in een vorig leven een dier geweest zijn. Zo goed als Kromhout, Schmidt of Dahl zich in de kinderfantasie kunnen inleven, zo treffend geeft Tellegen dierengedachten weer. Avonturen, dagelijkse beslommeringen, mijmeringen, fantasietjes en levensvraagstukken op dierenformaat worden door hem in heel heldere woorden neergezet. Neem nu 'Teunis'. Teunis is een olifant in een mensenwereld. Z'n moeder en vader zijn ook olifanten, maar daar houdt het olifantenbestand op. Teunis heeft het naar eigen zeggen niet altijd makkelijk. Soms heeft het zijn voordelen om olifant te zijn, zoals bij het legen van het aquarium of bij de aftrap van het voetbal, maar er zijn natuurlijk ook problemen. Schrijven, pianospelen en kleren passen bijvoorbeeld, zijn niet voor een olifantje weggelegd. Toch kan je nauwelijks van discriminatie spreken. Teunis past zich zo goed mogelijk aan en ook z'n omgeving heeft weinig moeite met z'n olifant zijn. Meer zelfs, Teunis' leven wordt zo aanschouwelijk beschreven, dat je je er perfect kan in inleven en de mensenwereld zelfs wat merkwaardig vindt. Door de herkenbare gevoelens van Teunis zal het boekje zeker ook heel wat 'afwijkende' kinderen een hart onder de riem steken. Een meesterlijk verhaal waarin de droge humor en de filosofische doordenkertjes (twee andere, typische Tellegen-kenmerken) niet ontbreken. Jan Jutte maakte er heerlijke, expressieve illustraties bij. Bekroond met een Zilveren Griffel voor 1997.

Wedden dat ik lees

Rindert Kromhout (Leopold, 599 fr.)
(eerste lezers, 5 verhalen die stijgen in moeilijkheidsgraad: van AVI 1 tot AVI 7)

De vijf verhalen die de bekende Nederlandse tandem Rindert Kromhout en Jan Jutte in dit meegroeiboek bijeenbrachten, verschenen eerder al als aparte boekjes. Het blijft echter een plezier om ze opnieuw te lezen.
Kromhout weet als geen ander perfect de gevoelens en interesses van kinderen weer te geven. Verhalen over kinderen die zelf een boek willen schrijven nu ze het lezen onder de knie hebben; stoere jongens die niet graag geknuffeld meer worden, behalve als er voorgelezen wordt; wilde, woeste avonturen met een alternatieve kinderoppas en een jongen die zo graag een huisdier wil, dat hij 's nachts alle meubels in vreemde beesten kan omtoveren. In eenvoudige maar pittige bewoordingen weet de schrijver er spannende, originele en grappige verhaaltjes van te maken, wat een hele kunst is!
Een ideaal boek voor de 1ste graadsklas.

Nina en Thomas

Anna Höglund (Querido, 399 fr.)

Nina en Thomas wonen samen in een huisje. Op een dag zegt Thomas doodleuk dat hij op reis gaat. Hij wil dingen zien en beleven. Nina kan niet mee, hij heeft maar één kaartje. Voor z'n vertrek geeft hij haar nog wat goede raad en dan valt de deur achter hem dicht. Nina blijft radeloos achter; ze gooit met de bloempotten en kruipt zielig onder de tafel. Langzaam vindt ze haar draai terug en begint weer te leven. Thomas stuurt wel eens een kaartje, maar het duurt toch lang voor hij terug is en Nina blijft zich eenzaam voelen. Plots is hij er weer, beladen met cadeautjes. Dat maakt alles goed, denkt de lomperik, maar Nina laat niet over zich heen lopen. Ze toont haar woede en uit haar ergernis en pas heel, heel langzaam zakt de boosheid weg. Lang nadien, tijdens het dagelijkse koffiedrinken, zegt Nina: "Ik ga op reis, ikke". Dit zeer herkenbare verhaal speelt zich af bij een berenpaar. Blijkbaar gaat het er daar net zo aan toe als bij de mensen. Ongelikte beren vind je overal!
Dit kleine prentenboekje bevat zoveel wijsheid en emotie, maar is terzelfdertijd zo helder en eenvoudig in beeld gebracht dat de boodschap door iedereen begrepen zal worden.
Het opzet is heel mooi: het verhaal werd in 4 hoofdstukken verdeeld. Elk toont een belangrijke emotionele verandering. Anna Höglund, die meestal kleurrijke illustraties maakt, pakte het hier heel sober aan. Nina en Thomas worden in eenvoudige zwart-wit tekeningen tegen een witte achtergrond neergezet (met hier en daar een oranje-roze steunkleur). Elk lijntje heeft z'n precieze doel, elke nuance van Nina's gevoelens is duidelijk zichtbaar. Dit is pure klasse!